کارمزد خرید و فروش سهام، دامنه نوسان و نقطهی سر به سر؛ حسابوکتاب واقعی معامله در بورس تهران
کارمزد خرید و فروش سهام در بورس و فرابورس ۱۴۰۵ چقدر است و چرا فروش دو و نیم برابر خرید هزینه دارد؟ حساب ریالبهریال یک معاملهی ۵۰ میلیونی، نقطهی سر به سر ۱٫۲۶٪، هزینهی جابهجایی پرتکرار، دامنه نوسان ۳٪ و چرا سه روز منفی میشود ۸٫۷۳٪، صف فروش و حد ضرری که اجرا نمیشود و تسویه T+2؛ با ماشینحساب سود خالص سهام و پلکان تعاملی دامنه نوسان.

سهمی را به ۱۰٬۰۰۰ ریال میخرید و چند روز بعد به ۱۰٬۱۰۰ ریال میفروشید. قیمت ۱٪ بالا رفته، ولی صورتحساب کارگزاری ضرر نشان میدهد. اشتباهی هم در کار نیست: قیمت سهم هنوز به نقطهی سر به سر نرسیده بود.
این مقاله دفترچهی حسابوکتاب یک معامله در بورس تهران و فرابورس است. میبینید کارمزد خرید و فروش سهام دقیقاً چقدر است، چرا فروش تقریباً دو و نیم برابر خرید هزینه دارد، دامنه نوسان چطور حساب میشود و چرا سه روز منفی ۳٪ جمعاً ۹٪ نیست. در صف فروش هم حد ضرر عملاً کار نمیکند. دو ابزار تعاملی دارد: ماشینحساب سود خالص سهام و پلکان دامنه نوسان.
کارمزد خرید و فروش سهام چقدر است؟
هر بار سهم میخرید یا میفروشید، درصدی از ارزش معامله کم میشود. این مبلغ میان کارگزاری، بورس یا فرابورس، شرکت سپردهگذاری مرکزی، شرکت مدیریت فناوری و سازمان بورس تقسیم میشود. هنگام فروش سهام ۰٫۵٪ مالیات نقلوانتقال هم به آن اضافه میشود. به همین دلیل فروش گرانتر از خرید تمام میشود.
سقف این نرخها را سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام میکند. نرخهایی که کارگزاریها در ۱۴۰۵ اعمال میکنند، طبق جدول «سقف نرخ کارمزدها» اینهاست:
| نوع دارایی | کارمزد خرید | کارمزد و مالیات فروش | یک بار خرید و فروش |
|---|---|---|---|
| سهام و حقتقدم بورس تهران | ۰٫۳۷۱۲٪ | ۰٫۸۸٪ | حدود ۱٫۲۵٪ |
| سهام و حقتقدم فرابورس | ۰٫۳۶۳۲٪ | ۰٫۸۸٪ | حدود ۱٫۲۴٪ |
| صندوق سهامی قابل معامله (ETF) | ۰٫۲۲۴۵٪ | ۰٫۲۳٪ | حدود ۰٫۴۵٪ |
| صندوق درآمد ثابت قابل معامله | حدود ۰٫۰۳۷٪ | حدود ۰٫۰۳۷٪ | حدود ۰٫۰۷٪ |
دو نکته از این جدول مهم است:
- صندوقها مالیات فروش ندارند. برای همین یک دور خرید و فروش صندوق سهامی تقریباً یکسوم سهام هزینه دارد. اگر قصد جابهجایی مکرر دارید، این تفاوت در یک سال بزرگ میشود.
- اینها سقفاند. بعضی کارگزاریها برای حجم بالا تخفیف میدهند و نرخها هر چند سال یک بار بازنگری میشوند. عدد دقیق را در صورتحساب کارگزاری خودتان ببینید. ابزار پایین هم اجازه میدهد نرخ را عوض کنید.
اگر هنوز کد بورسی ندارید، شش گام ثبتنام در سجام تا اولین معامله را در راهنمای آموزش بورس و فارکس در کرج آوردهایم. این مقاله از جایی شروع میشود که سفارش اول را ثبت کردهاید.
حساب یک معاملهی واقعی، ریال به ریال

فرض کنید ۵۰٬۰۰۰ سهم از نمادی را به قیمت ۱۰٬۰۰۰ ریال میخرید. ارزش سفارش ۵۰ میلیون تومان است.
- کارمزد خرید: ۰٫۳۷۱۲٪ از ۵۰ میلیون، یعنی ۱۸۵٬۶۰۰ تومان. پس ۵۰٬۱۸۵٬۶۰۰ تومان از حساب شما کم میشود.
- فروش در ۱۰٬۵۰۰ ریال: قیمت ۵٪ بالا رفته و ارزش فروش ۵۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان است.
- کارمزد و مالیات فروش: ۰٫۸۸٪ از ۵۲٫۵ میلیون، یعنی ۴۶۲٬۰۰۰ تومان. ۵۲٬۰۳۸٬۰۰۰ تومان به حساب برمیگردد.
- سود خالص: ۱٬۸۵۲٬۴۰۰ تومان، یعنی ۳٫۶۹٪ و نه ۵٪.
۶۴۷٬۶۰۰ تومان از سود شما کارمزد شد. این عدد بیش از یکچهارم سودی است که قیمت داده بود. هر چه حرکت قیمت کوچکتر باشد، سهم کارمزد از سود بزرگتر میشود.
نقطهی سر به سر سهام: قیمت چقدر باید بالا برود؟
نقطهی سر به سر قیمتی است که اگر در آن بفروشید، نه سود کردهاید نه ضرر. فرمولش ساده است:
قیمت سر به سر = قیمت خرید × (۱ + کارمزد خرید) ÷ (۱ − کارمزد فروش)
برای سهام بورس تهران: ۱۰٬۰۰۰ × ۱٫۰۰۳۷۱۲ ÷ ۰٫۹۹۱۲ ≈ ۱۰٬۱۲۷ ریال. یعنی قیمت باید حدود ۱٫۲۶٪ بالا برود تا فقط کارمزدها جبران شود. این عدد به قیمت سهم و حجم سفارش بستگی ندارد؛ برای سهم ۲٬۰۰۰ ریالی و سهم ۲۰۰٬۰۰۰ ریالی یکی است.

در بازاری که دامنه نوسان روزانهاش ۳٪ است، ۱٫۲۶٪ یعنی نزدیک به نصف حرکت یک روز کامل. برای کسی که هفتهای یک بار سهم عوض میکند، کارمزد در عمل بزرگترین رقیب اوست. تحلیلش هر چه باشد، اول باید از این ۱٫۲۶٪ جلو بیفتد.
عددهای خودتان را در ماشینحساب زیر بگذارید. قیمت خرید و فروش به ریال است، چون تابلوی معاملات قیمت را به ریال نشان میدهد. نتیجه به تومان است.
ماشینحساب سود خالص سهام با کارمزد و نقطهی سر به سر
ماشینحساب تعاملی؛ عددهای خودتان را وارد کنید
جابهجایی زیاد چقدر میخورد؟
یک دور خرید و فروش سهام حدود ۱٫۲۵٪ هزینه دارد. حالا ببینید معاملهگری که ماهی چهار بار کل سرمایهاش را جابهجا میکند، چه میپردازد:
| دفعات خرید و فروش کل سرمایه | هزینه در ماه | هزینه در سال |
|---|---|---|
| ماهی یک بار | حدود ۱٫۲۵٪ | حدود ۱۵٪ |
| ماهی دو بار | حدود ۲٫۵٪ | حدود ۳۰٪ |
| هفتهای یک بار | حدود ۵٪ | حدود ۶۰٪ |
| روزی یک بار (حدود ۲۰ روز کاری) | حدود ۲۵٪ | ممکن نیست؛ سرمایه زودتر تمام میشود |
این هزینه قبل از هر سود و ضرری است. نوسانگیر پرتکرار در بورس تهران باید هر سال دهها درصد از بازار جلو بیفتد تا فقط به جای خرید و نگهداری برسد. همین حساب در فارکس با اسپرد و کمیسیون تکرار میشود؛ در مقایسهی اسکالپ، دیتریدینگ و سوئینگ آن را با عدد دیدهایم.
نتیجهی عملی این نیست که هیچوقت نفروشید. هر خرید باید هدفی بزرگتر از چند برابر هزینهاش داشته باشد. اگر هدف قیمتی شما ۲٪ بالاتر است، بیش از نیمی از آن را کارمزد میبرد. همان سهم با هدف ۱۰٪، بعد از کارمزد حدود ۸٫۶٪ سود خالص میدهد.
دامنه نوسان چیست و چطور حساب میشود؟
دامنه نوسان سقف و کف قیمتی است که یک سهم در یک روز معاملاتی میتواند در آن معامله شود. مبنای آن قیمت پایانی روز قبل است، نه آخرین معامله. اگر قیمت پایانی ۱۰٬۰۰۰ ریال و دامنه ۳٪ باشد، امروز فقط میشود بین ۹٬۷۰۰ تا ۱۰٬۳۰۰ ریال سفارش داد.
طبق آخرین اعلامها، دامنه نوسان سهام در بورس تهران و بازارهای اصلی فرابورس مثبت و منفی ۳٪ است. دامنهی تابلوهای بازار پایه کمتر است و صندوقهای اهرمی از آبان ۱۴۰۵ دامنهی ۶٪ دارند (توضیح کاملتر در کاریزما). این عدد در سالهای گذشته بارها عوض شده است. دامنهی امروز هر نماد را در سایت TSETMC یا سامانهی معاملاتی کارگزاری ببینید.
چرا سه روز منفی ۳٪ میشود ۸٫۷۳٪؟
هر روز دامنه از قیمت پایانی روز قبل حساب میشود، پس درصدها روی هم ضرب میشوند، نه جمع:
- سه روز مثبت ۳٪: ۱٫۰۳ × ۱٫۰۳ × ۱٫۰۳ = ۹٫۲۷٪ رشد، نه ۹٪.
- سه روز منفی ۳٪: ۰٫۹۷ × ۰٫۹۷ × ۰٫۹۷ = ۸٫۷۳٪ افت، نه ۹٪.
- برای برگشت از آن افت به قیمت شروع، سهم باید ۹٫۵۷٪ بالا برود.
یعنی افت و جبران قرینه نیستند. هر چه افت عمیقتر باشد، جبرانش به رشد بزرگتری نیاز دارد. همین منطق پشت قاعدهی کوچک نگه داشتن ضرر در مدیریت سرمایه است.
صف فروش؛ جایی که حد ضرر کار نمیکند

وقتی فروشندهها بیش از خریدارها باشند و قیمت به کف دامنه برسد، صف فروش تشکیل میشود. همه میخواهند در کف قیمت بفروشند و خریداری نیست. در فارکس، حد ضرر در هر قیمتی اجرا میشود؛ در بورس تهران حد ضرر شما فقط یک سفارش فروش است که باید در صف منتظر خریدار بماند.
فرض کنید حد ضرر را ۵٪ زیر قیمت خرید گذاشتهاید و سهم چهار روز پشت سر هم صف فروش میشود:
- روز اول ۳٪ افت؛ هنوز به حد ضرر نرسیدهاید.
- روز دوم ۵٫۹٪ افت؛ حد ضرر لمس شده ولی سفارش شما در صف است.
- روز چهارم ۱۱٫۵٪ افت؛ اگر صف همان روز باز شود و بفروشید، با کارمزدها حدود ۱۲٫۶٪ ضرر کردهاید، بیش از دو برابر برنامه.
برای جبران همین افت، سهم باید ۱۲٫۹۶٪ بالا برود؛ یعنی دستکم پنج روز مثبت کامل. با پلکان زیر ببینید دامنه و تعداد روزهای صف چه میکنند:
پلکان دامنه نوسان: صف خرید و صف فروش پشت سر هم
پلکان تعاملی؛ دامنه و تعداد روزهای صف را تنظیم کنید
این ریسک را نمیشود کامل حذف کرد، ولی میشود کوچکش کرد:
- اندازهی هر سهم در سبد را با ریسک صف بسنجید، نه با حد ضرر روی کاغذ. اگر صف چندروزه برای آن نماد سابقه دارد، فرض کنید ضرر واقعی دو برابر حد ضرر است.
- قبل از مجمع، گزارشهای مهم و تعطیلات طولانی، حجم را کم کنید. بیشتر صفهای طولانی بعد از خبری میآیند که بازار در تعطیلی هضم کرده است.
- نمادهای کممعامله را کوچک نگه دارید. در نمادی که روزانه حجم کمی معامله میشود، حتی بدون صف هم خروج سخت است.
الگوهایی مثل سقف دوقلو روی سهمهای تهران هم با همین محدودیت دامنه رفتار متفاوتی دارند؛ در مقالهی الگوهای کلاسیک نمودار نمونهاش را دیدهایم.
تسویه T+2؛ پول فروش کی به حساب میآید؟
بورس تهران از بهمن ۱۳۹۶ تسویهی سهام را از سه روز کاری به دو روز کاری رساند (خبر Mondo Visione از بورس تهران). یعنی پول سهمی که امروز میفروشید، دو روز کاری بعد قابل برداشت به حساب بانکی است.
در همین فاصله کارگزاری معمولاً اجازه میدهد با همان پول سهم دیگری بخرید؛ قدرت خرید فوراً برمیگردد. فقط برداشت به حساب بانکی منتظر تسویه میماند. بازار پنجشنبه و جمعه و تعطیلات رسمی تعطیل است، پس فروش آخر هفته تسویه را به هفتهی بعد میبرد. اگر برای خرجی مشخص پول لازم دارید، چند روز زودتر بفروشید.
ساعت معاملات سهام شنبه تا چهارشنبه از ۹ صبح تا ۱۲:۳۰ است. برای کارمندی که این ساعتها سر کار است، سبک معاملاتی کوتاهمدت عملاً ممکن نیست. معاملهی میانمدت و سفارش از پیش تعیینشده منطقیتر است.
چکلیست قبل از هر خرید سهام
این شش سؤال را قبل از ثبت سفارش از خودتان بپرسید:
- هدف قیمتیام چند برابر ۱٫۲۶٪ است؟ اگر کمتر از سه برابر است، معامله ارزش هزینهاش را ندارد.
- اگر سه روز صف فروش شود، چقدر از کل سرمایهام را از دست میدهم؟ بیش از ۲٪ یعنی حجم زیاد است.
- حد ضرر و دلیل خروجم را نوشتهام؟ پیش از خرید، نه بعد از افت.
- تا مجمع یا گزارش بعدی چقدر مانده؟ خبر مهم در دامنهی محدود به صف تبدیل میشود.
- صندوق سهامی همین کار را ارزانتر نمیکند؟ برای حضور کلی در بازار، کارمزد صندوق حدود یکسوم سهام است.
- این معامله را در ژورنال ثبت کردهام؟ بدون ثبت، نمیفهمید کارمزد چقدر از سودتان را برده است. روش ژورنالنویسی را اینجا گفتهایم.
کلاس بورس در کرج و آنلاین
عددهای این مقاله پایهی هر تصمیم در بورساند، ولی خودشان نمیگویند چه سهمی بخرید. انتخاب سهم دو بخش دارد. تحلیل بنیادی میگوید چه بخرید و تحلیل تکنیکال میگوید کی. آموزشگاه تحلیلگران برتر در کرج دورهی تحلیل بنیادی بورس را برای همین بخش اول برگزار میکند. دورهی استراتژی از صفر تا صد هم قواعد ورود، خروج و مدیریت ریسک را به یک برنامهی نوشتهشده تبدیل میکند.
اگر در کرج، فردیس یا شهرهای دیگر البرز زندگی میکنید، میتوانید سر کلاس حضوری بیایید. از بقیهی شهرها کلاس آنلاین هست. مقایسهی قالبها را در آموزش در البرز آوردهایم. اگر مطمئن نیستید از کجا شروع کنید، آزمون رایگان سطحسنجی در چند دقیقه نقطهی شروعتان را پیشنهاد میدهد. مقالههای دیگر این حوزه در دستهی بورس ایران جمع شدهاند.
سؤالهای پرتکرار
کارمزد خرید سهام در فرابورس با بورس فرق دارد؟
کمی. خرید سهام فرابورس ۰٫۳۶۳۲٪ و بورس تهران ۰٫۳۷۱۲٪ است. فروش در هر دو حدود ۰٫۸۸٪ است. تفاوت در عمل ناچیز است.
مالیات فروش سهام از سود گرفته میشود یا از کل مبلغ؟
از کل مبلغ فروش، نه از سود. حتی اگر سهم را با ضرر بفروشید، ۰٫۵٪ مالیات نقلوانتقال کم میشود.
چرا قیمت سر به سر در سامانهی کارگزاری کمی با حساب من فرق دارد؟
سامانهها معمولاً کارمزد دقیق کارگزاری خودشان را حساب میکنند و قیمت را به نزدیکترین پلهی مجاز گرد میکنند. اختلاف چند ریالی طبیعی است.
آیا معامله در صندوق سهامی جای خرید سهم را میگیرد؟
برای حضور در کل بازار، بله و ارزانتر. برای انتخاب سهم مشخص بر اساس تحلیل خودتان، نه. صندوق سبدی است که مدیرش انتخاب میکند.
در صف خرید، سفارش من کی اجرا میشود؟
سفارشها به ترتیب زمان ثبت و در همان قیمت سقف اجرا میشوند. سفارشی که دیرتر ثبت شده، پشت صف میماند و ممکن است آن روز اصلاً اجرا نشود.
جمعبندی
- یک دور خرید و فروش سهام حدود ۱٫۲۵٪ هزینه دارد و قیمت باید حدود ۱٫۲۶٪ بالا برود تا به نقطهی سر به سر برسید.
- فروش تقریباً دو و نیم برابر خرید هزینه دارد، چون ۰٫۵٪ مالیات نقلوانتقال روی کل مبلغ فروش است.
- دامنه نوسان هر روز از قیمت پایانی روز قبل حساب میشود. درصدها ضرب میشوند و افت و جبران قرینه نیستند.
- در صف فروش حد ضرر اجرا نمیشود؛ حجم هر سهم را با فرض صف چندروزه بسنجید.
- جابهجایی پرتکرار در بورس تهران میتواند سالی دهها درصد سرمایه را فقط کارمزد کند.
برای مشاورهی انتخاب دوره با آموزشگاه در کرج (۰۲۶۳۴۲۹۳۶۴۹) تماس بگیرید یا از صفحهی تماس پیام بدهید.
این مقاله صرفاً جنبهی آموزشی دارد و توصیه به خرید یا فروش هیچ سهمی نیست. نرخ کارمزد و دامنه نوسان ممکن است با مصوبهی سازمان بورس تغییر کند؛ پیش از معامله عدد روز را از کارگزاری خود بپرسید.
این مقاله را تا آخر خواندید؟
علامت بزنید تا در فهرست مقالهها کنارش تیک بخورد و بدانید کدامها را خواندهاید.